Wmurowaniem kamienia węgielnego symbolicznie rozpoczęła się budowa Muzeum Westerplatte – oddziału Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Uroczystość z udziałem asysty wojskowej, przedstawicieli rządu, samorządu, środowisk kombatanckich oraz świadków historii odbyła się 25 kwietnia br. przy pozostałościach magazynu nr 1. W obiekcie, który zostanie odbudowany w ramach I etapu inwestycji, będzie prezentowany film wprowadzający zwiedzających w historię półwyspu.
W uroczystości, która otworzyła symbolicznie największą w historii Westerplatte inwestycję muzealną, wzięła udział Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego.
Spotykamy się w miejscu, które w pamięci lokalnej, ogólnopolskiej i światowej zajmuje pozycję szczególną. To tutaj symbolicznie rozpoczęła się II wojna światowa, dlatego mamy pełną świadomość spoczywających na nas zobowiązań. Wypełniamy je, opowiadając zgodnie z prawdą o bohaterstwie obrońców Westerplatte, o cierpieniu jeńców cywilnych, o losach tych, którzy przeżyli wojnę i przez kolejne dekady strzegli pamięci tego półwyspu. Kontynuujemy ich wysiłki, tworząc nowe Muzeum i przywracając widoczność reliktom Wojskowej Składnicy Tranzytowej – niemym świadkom pierwszych chwil wojny – mówiła Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego podczas uroczystości wmurowania kamienia węgielnego pod budowę Muzeum Westerplatte. – Wypełniamy także zobowiązanie wobec przyszłych pokoleń, bo Westerplatte pozostaje wezwaniem do sprzeciwu wobec propagandy, kłamstwa i agresji. Naszą rolą jest dbać o pamięć i o dialog między narodami, zapewniając odwiedzającym rzetelną opowieść i godne warunki poznawania historii. Ta misja trwa każdego dnia – w pracy archeologów, muzealników i wszystkich, którzy swoją obecnością i troską współtworzą pamięć o Westerplatte – dodała.
Uroczystość wmurowania kamienia węgielnego zbiegła się z rocznicą otwarcia Centrum Obsługi Zwiedzających i wystawy w dawnej elektrowni Wojskowej Składnicy Tranzytowej. W ciągu roku wystawę odwiedziło blisko 30 tys. osób, a teren Westerplatte – mimo ograniczeń w ruchu związanych z budową – nieustannie przyciąga turystów.
Co powstanie w ramach I etapu inwestycji?
Pierwszy etap inwestycji zakłada przywrócenie historycznego kształtu Wojskowej Składnicy Tranzytowej – polskiej placówki, która we wrześniu 1939 roku stawiła opór niemieckiemu atakowi. W ramach tego etapu przeprowadzone zostaną następujące prace:
- odtworzenie układu ścieżek i części obiektów Wojskowej Składnicy Tranzytowej, w tym budynku zawiadowcy stacji i sześciu schronów amunicyjnych,
- konserwacja reliktów, a także odsłonięcie, zabezpieczenie i wyeksponowanie dla zwiedzających niewidocznych dziś elementów,
- uczytelnienie przebiegu historycznego torowiska wzdłuż pierwszej i drugiej linii schronów amunicyjnych,
- zagospodarowanie otoczenia przez: uporządkowanie ścieżek, zaprojektowanie jednolitej małej architektury wraz ze stylizowanym oświetleniem, wprowadzenie monitoringu i usunięcie barier architektonicznych, zamieszczenie przy obiektach makiet dla osób z niepełnosprawnościami.
Od lutego 2026 r. na obszarze pomiędzy promenadą nadmorską, a ul. Sucharskiego prowadzone są intensywne roboty ziemne i rozbiórkowe, przygotowujące teren pod odbudowę historycznych wałów ziemnych. Równolegle trwają prace nad sieciami sanitarnymi i elektrycznymi oraz drogą techniczną. W maju ruszą pierwsze prace konserwatorskie i działania związane z odbudową obiektów WST. Muzeum planuje udostępnić ten obszar zwiedzającym w II połowie 2027 roku.
Badania archeologiczne i przygotowania do II etapu
Na części północnego skrzydła tzw. nowych koszar prowadzone są badania archeologiczne, które potrwają do sierpnia 2026 r. Ich celem jest odsłonięcie i zabezpieczenie reliktów oraz określenie sposobu ich przyszłej ekspozycji.
Drugi etap inwestycji obejmie budowę podziemnego budynku muzealnego o powierzchni użytkowej ok. 7 tys. m², z czego 2,8 tys. m² zajmie nowoczesna wystawa stała. Opowie ona o przebiegu walk, losach polskich żołnierzy oraz o historii i naturze półwyspu.
Przetarg na prace budowlane planowany jest na II kwartał 2026 r. Roboty mają ruszyć na przełomie III i IV kwartału 2026 r. Zakończenie całej inwestycji przewidziano na 2030 rok.
Finansowanie inwestycji
Inwestycja realizowana jest w ramach Programu „Budowa Muzeum Westerplatte i Wojny 1939”, przyjętego uchwałą Rady Ministrów nr 230/2023. Jego głównym celem jest rewitalizacja Pola Bitwy na Westerplatte, waloryzacja reliktów Wojskowej Składnicy Tranzytowej oraz budowa nowoczesnego muzeum opowiadającego historię obrony 1939 roku.
Łączne nakłady na lata 2023–2027 wyniosą ponad 304 mln zł. Obecnie procedowana jest zmiana uchwały, która ma wydłużyć czas realizacji inwestycji przy zachowaniu dotychczasowego budżetu.
Źródło: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
