W obchodach 81. rocznicy wyzwolenia wzięła udział Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego. Uroczystość odbyła się w budynku tzw. centralnej sauny na terenie Auschwitz II-Birkenau i w całości była poświęcona pamięci Ofiar – głos oddano Ocalałym, którzy poprzez świadectwa i wspomnienia przypomnieli o znaczeniu pamięci dla przyszłych pokoleń.
Wyzwolenie KL Auschwitz
Likwidacja KL Auschwitz-Birkenau była realizowana według wcześniej opracowanego planu. Od sierpnia 1944 roku do połowy stycznia 1945 roku władze SS przeprowadziły ewakuację ok. 65 tys. więźniów i więźniarek. Przystąpiły także do systematycznego zacierania śladów i niszczenie dowodów popełnionych zbrodni.
Ostatecznie obóz zlikwidowano w styczniu 1945 roku. W dniach 17-21 stycznia z KL Auschwitz i jego podobozów wyprowadzono pieszo ok. 56 tys. więźniów. Dodatkowo, 23 stycznia, transportem kolejowym ewakuowano ok. 2 200 osób z dwóch podobozów: „Eintrachthütte” w Świętochłowicach i „Laurahütte” w Siemianowicach. Trasy pieszych ewakuacji prowadziły m.in. do Wodzisławia Śląskiego i Gliwic, skąd więźniów wywożono koleją na zachód. Na całej trasie konwojenci z SS strzelali do więźniów, którzy próbowali uciec lub nie nadążali za kolumną. Szacuje się, że w trakcie całej akcji zginęło co najmniej 9 tys. więźniów, choć ich liczba może sięgać nawet do 15 tys.
Około 9 tys. więźniów – głównie chorych i skrajnie wyczerpanych – pozostało w obozie macierzystym (Auschwitz I), Birkenau (Auschwitz II) i podobozach, ponieważ nie nadawali się do ewakuacji pieszej. Władze SS planowały ich zgładzenie.
27 stycznia 1945 roku do Oświęcimia wkroczyli żołnierze Armii Czerwonej. Przed południem 60. Armia Pierwszego Frontu Ukraińskiego dotarła do podobozu Monowitz. Około godz. 15.00 wyzwoliła obóz macierzysty Auschwitz I oraz obóz Auschwitz II-Birkenau, gdzie napotkała opór cofających się oddziałów niemieckich.
Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau
Muzeum, utworzone w wyniku starań byłych więźniów, zostało otwarte 14 czerwca 1947 r. Jego powstanie potwierdziła ustawa polskiego Sejmu z 2 lipca 1947 r. o upamiętnieniu „męczeństwa Narodu Polskiego i innych Narodów”.
Miejsce Pamięci obejmuje obszar dwóch zachowanych części obozu Auschwitz I i Auschwitz II-Birkenau. W granicach Muzeum znajdują się poobozowe obiekty i ruiny, włącznie z ruinami komór gazowych i krematoriów, kilkanaście kilometrów obozowego ogrodzenia i dróg wewnętrznych oraz rampa kolejowa w Birkenau.
Organizatorem Muzeum jest Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Źróło: KPRM/Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
