W Nienowicach pod Jarosławiem na Podkarpaciu archeolodzy odkryli glinianą pintaderę sprzed około 2500 lat – unikatowy stempel z geometrycznym wzorem, służący prawdopodobnie do zdobienia ciała lub tkanin. To pierwsze znalezisko tego typu w historii polskiej archeologii, które rzuca nowe światło na kontakty kulturowe dawnych mieszkańców regionu.
Opis znaleziska i jego znaczenie
Artefakt, mierzący zaledwie 4,3 cm wysokości, ma formę nieregularnego ostrosłupa z płaską powierzchnią zdobioną wzorem kółek i trójkątów oraz uchwytem. Początkowo podejrzewano, że to fragment figurki kultowej lub podstawki paleniskowej, lecz dr Marcin Burghardt z jarosławskiego Muzeum Kamienica Orsettich rozpoznał w nim pintaderę – pradziejową pieczęć charakterystyczną dla wczesnej epoki żelaza.
Znalezisko pochodzi z badań wykopaliskowych prowadzonych w 2011 roku w związku z budową autostrady A4, gdzie odsłonięto osadę datowaną na VI-III/II wiek p.n.e. Pintadera jest pierwszym przykładem tego typu przedmiotu na ziemiach polskich i świadczy o dalekosiężnych powiązaniach z kulturą Vekerzug z Wielkiej Niziny Węgierskiej.
Hipotezy na temat zastosowania
Naukowcy wskazują kilka możliwych funkcji glinianego stempla. Najczęściej zakłada się jego użycie do nanoszenia wzorów barwnika na ciało – podobne artefakty odkrywano w Europie w grobach kobiet obok kosmetyków. Alternatywnie mógł służyć do farbowania tkanin: jego „negatywowy” wzór pozwalał nanosić wosk lub żywicę, tworząc po zanurzeniu materiału w barwniku geometryczne motywy na ciemnym tle.
Nie wyklucza się także roli rytualnej lub magicznej – stemplowanie mogło mieć charakter ochronny lub religijny. Dyrektor muzeum Konrad Sawiński podkreśla, że odkrycie dowodzi ożywionego rozwoju cywilizacji na Podkarpaciu, czyniąc region kluczowym punktem na mapie dawnej Europy.
Kulturowy tygiel Nienowic
Osada w Nienowicach była miejscem wymiany kulturowej: początkowo zamieszkiwali ją przedstawiciele kultury pomorskiej, później dołączyli przybysze z północnego zachodu (plemiona germańskie, jak Bastarnowie i Skirwie) oraz ludność kultury Vekerzug z terenów dzisiejszych Węgier. Ci ostatni przynieśli innowacje, takie jak koło garncarskie (jedno z najstarszych w Polsce), szklane paciorki czy zaawansowane tkactwo ze specyficznymi ciężarkami do wrzecion.
Artefakt z Nienowic podkreśla wielokulturowy charakter Podkarpacia w okresie przed naszą erą i potwierdza kontakty z odległymi grupami etnicznymi, być może nawet z ludami opisywanymi przez Herodota, jak Syginnowie.
Gdzie zobaczyć unikat?
Gliniana pintadera oraz inne skarby z Nienowic są dostępne na wystawie stałej w Muzeum w Jarosławiu Kamienica Orsettich. Znalezisko to nie tylko archeologiczna sensacja, ale także dowód na bogatą historię regionu jarosławskiego jako skrzyżowania szlaków dawnych cywilizacji.
Źródło: visinfo24.pl
