Dzień 24 grudnia, będący poprzedzającym święta Bożego Narodzenia, to tzw. Wigilia – czas oczekiwania na narodziny Syna Bożego, obchodzony przez chrześcijan na całym świecie.
Początki obchodów
Zwyczaj świętowania Bożego Narodzenia pojawił się najprawdopodobniej w IV wieku w Kościele Zachodnim. Już wtedy poprzedzający je Adwent był okresem wyciszenia, modlitwy i duchowego przygotowania, połączonego z postem. Około IX wieku Adwent zyskał także wymiar symbolicznego oczekiwania na ponowne przyjście Chrystusa. Współcześnie obejmuje on cztery kolejne niedziele przed świętami, a post ma dziś charakter dobrowolny i tradycyjny, nie obowiązkowy. W czasie Adwentu w wielu kościołach odprawiane są poranne msze – Roraty, poświęcone Najświętszej Maryi Pannie. Liturgia rozpoczyna się w półmroku, przy świetle lampionów niesionych przez wiernych. Na ołtarzu płonie dodatkowa, ozdobna świeca symbolizująca obecność Matki Bożej. Roraty odbywają się przez cały Adwent, z wyjątkiem niedziel i uroczystości Niepokalanego Poczęcia NMP, przypadającej 8 grudnia.
Tradycje wigilijne
Wieczór wigilijny stanowi w Polsce jedno z najważniejszych wydarzeń rodzinnych w roku. Wieczerza ma uroczysty i pełen ciepła charakter, skupiający bliskich wokół jednego stołu. Pod biały obrus wkłada się symboliczne siano, nawiązujące do żłóbka, w którym narodził się Jezus. Płonąca świeca, często pochodząca ze zbiórek dobroczynnych, symbolizuje Chrystusa jako Światłość świata. Dzielenie się opłatkiem to wyraz jedności, przebaczenia i życzliwości, natomiast wolne miejsce przy stole przypomina o nieobecnych – zarówno tych, którzy nie mogli przyjść, jak i tych, którzy już odeszli.
Wieczerzę poprzedza odczyt fragmentu Ewangelii o narodzinach Zbawiciela oraz wspólna modlitwa. Tradycyjnie posiłek rozpoczyna się dopiero po ukazaniu się na niebie pierwszej gwiazdy.
Na wigilijnym stole zazwyczaj pojawia się dwanaście potraw, symbolizujących apostołów. Wśród nich znajdują się m.in. barszcz czerwony z uszkami, zupa grzybowa, żur lub rybna. Nieodzownym elementem jest ryba – najczęściej karp, którego popularność wzrosła w czasach powojennych – oraz śledź w rozmaitych postaciach. Na stole nie brakuje także potraw z kapusty, grochu, a także słodkich dań z makiem i miodem, takich jak kutia, makowiec czy makówki. Tradycyjnie podaje się również pierniki, często przygotowywane z wyprzedzeniem, a także słodką chałkę z dodatkiem bakalii.
Zwyczaj obdarowywania
W Wigilię przyjęło się również wręczanie prezentów, nawiązujące do darów złożonych Dzieciątku Jezus przez Trzech Króli. Upominki pojawiają się pod choinką, przynoszone – zależnie od regionu – przez Gwiazdora, Aniołka, Gwiazdkę lub Dzieciątko. W ostatnich latach, pod wpływem kultury anglosaskiej, coraz częściej przypisuje się tę rolę Świętemu Mikołajowi.
Pasterka i spotkania opłatkowe
Tradycja pasterki – mszy odprawianej o północy w noc Bożego Narodzenia – sięga VI wieku i wywodzi się z Betlejem, z Groty Narodzenia Pańskiego. Uroczyste nabożeństwo, odbywające się przy dźwiękach dzwonów, upamiętnia przyjście na świat Jezusa. W przeszłości towarzyszyły mu liczne zwyczaje – między innymi przekonanie, że pierwszy gospodarz, który dotrze do kościoła, zapewni sobie urodzaj w nadchodzącym roku.
W okresie poprzedzającym święta w szkołach, instytucjach i zakładach pracy organizowane są tzw. spotkania opłatkowe, podczas których uczestnicy składają sobie życzenia, dzielą się opłatkiem i wspólnie świętują w atmosferze wzajemnej życzliwości.
Mikołajki w 2026 roku (Dzień św. Mikołaja)
Święta Bożego Narodzenia w 2026 roku
Źródło: visinfo24.pl
