Z początkiem 2026 roku weszło w życie 11 nowych zasad pisowni opracowanych przez Radę Języka Polskiego. To największa reforma ortografii od 1936 roku. Jak podkreślają językoznawcy, zmiany mają uprościć stosowanie języka w praktyce, zwłaszcza w odniesieniu do nazw mieszkańców miast i innych nazw własnych.
W komunikacie RJP wskazano, że nowe reguły mają na celu ujednolicenie zapisu wielu grup wyrazów, uproszczenie trudnych do zapamiętania wyjątków oraz wyeliminowanie zasad, które sprawiały użytkownikom języka najwięcej problemów.
Nowa pisownia nazw mieszkańców i firm
Od 1 stycznia 2026 roku nazwy mieszkańców miast, dzielnic i osiedli zapisujemy wielką literą – np. Warszawianin, Zgierzanin, Ochocianka, Mokotowianin, Nowohucianin czy Chochołowianin. Zmianie uległa także pisownia nazw firm, marek i modeli – odtąd zapisujemy je wielką literą, np. samochód marki Ford.
Nowe zasady dla cząstek i przymiotników
Rada Języka Polskiego zdecydowała o rozdzielnej pisowni cząstek -bym, -byś, -by, -byśmy, -byście ze spójnikami, np. „Zastanawiam się, czy by nie pojechać w góry”. Jednocześnie wprowadzono zasadę łącznej pisowni nie- z imiesłowami odmiennymi, likwidując dotychczasowy wyjątek dopuszczający pisownię rozdzielną.
Od tego roku małą literą piszemy również przymiotniki pochodzące od nazw osobowych, np. dramat szekspirowski, epoka zygmuntowska, koncert chopinowski, koncepcja kartezjańska, filozofia sokratejska. W przypadku przymiotników utworzonych od imion (na -owy i -in) dopuszczalne będą oba zapisy, np. jackowe dzieci lub Jackowe dzieci, poezja miłoszowa lub poezja Miłoszowa.
Również człon pół- zapiszemy łącznie w wyrażeniach takich jak: półzabawa, półnauka, półżartem, półserio, półspał, półczuwał. Z kolei w określeniach typu pół-Polka, pół-Francuzka zachowujemy łącznik.
Uproszczenia w zapisie wyrażeń i nazw własnych
Większą swobodę otrzymują użytkownicy w zapisie wyrazów równorzędnych – aktualnie poprawne są trzy formy:
- z łącznikiem (np. tuż-tuż, trzask-prask, bij-zabij),
- z przecinkiem (np. tuż, tuż; trzask, prask; bij, zabij),
- rozdzielnie (np. tuż tuż, trzask prask, bij zabij).
Duże litery obowiązywać będą w zapisach nazw własnych, m.in. w nazwach komet (Kometa Halleya, Kometa Enckego), obiektów przestrzeni publicznej (Aleja Róż, Plac Zbawiciela, Kościół Mariacki), wielowyrazowych nazw lokali (Kawiarnia Literacka, Teatr Rozmaitości) oraz nagród i orderów (Nagroda Nobla, Nagroda Pulitzera).
Zmieniona została także reguła zapisu przedrostków rodzimych i obcych, które łączymy z wyrazami pisanymi małą literą, np. arcy-Europejczyk. Wprowadza się przy tym elastyczność w zapisie cząstek takich jak super-, ekstra- czy mini- – możliwe będą obie formy, np. miniwieża lub mini wieża, superpomysł lub super pomysł, ekstrazarobki lub ekstra zarobki, ekożywność lub eko żywność.
Łącznie będziemy zapisywać też niby- i quasi- z wyrazami pisanymi małą literą – np. nibyartysta, nibyludowy – oraz z łącznikiem przed wielką literą, np. niby-Polak, quasi-Anglia.
Jednolity zapis z „nie”
Ostatnia zmiana dotyczy pisowni partykuły nie- z przymiotnikami i przysłówkami. Od teraz obowiązuje zapis łączny, niezależnie od stopnia, np. nieadekwatny, niebanalny, niemiły, niemilszy, nienajmilszy.
Nowe zasady – jak podkreśla Rada Języka Polskiego – mają sprawić, że ortografia stanie się bardziej spójna i przyjazna w codziennym użytkowaniu.
Źródło: visinfo24.pl za Polsat News
